„Inne obrazy. Oko, widzenie, sztuka” Maria Poprzęcka – styczeń 2010

28 stycznia 2010

Tym razem w miłej atmosferze dyskutowałyśmy nad problemami z dziedziny estetyki, zaprezentowanymi w pięknym zbiorze esejów Marii Poprzęckiej Inne obrazy. Oko, widzenie, sztuka. Od Albertiego do Duchampa, uhonorowanym Nagrodą Literacką Gdynia 2009 w kategorii Esej.  Powędrowałyśmy wzrokiem tego, który patrzy na sztukę okiem zaskoczonym, ciekawym, spekulatywnym, a może załzawionym?

Zdaniem autorki książki, historia sztuki pokazuje „historię dyscyplinowania i samoograniczenia oka”, zamknięcia w regułach, w znanych z góry określonych kanonach piękna, a tym samym pewne ograniczenie sposobu odbioru dzieł artystycznych. Podążając za Poprzęcką, zastanawiałyśmy się, jak bardzo czujemy się uwięzione w utartych schematach percepcji sztuki i w naszym tradycyjnym myśleniu o dziele artystycznym. Czego oczekujemy wchodząc do galerii czy muzeum: wierności zasadzie decorum, symetrii i uporządkowania, wzniosłości i piękna czy też eksperymentu, zaskoczenia, szoku, nowego spojrzenia na świat? W dyskusji wzięła udział historyk sztuki, nasz gość specjalista – Anna Klucznik, która zdradziła nam własne upodobania estetyczne, przedstawiła osobiste spojrzenie na sztukę współczesną i opowiedziała o działalności swojej Galerii Klucznik, zaznaczając jednocześnie, że sztuka może być traktowana również jako długoterminowa lokata kapitału. Naszym gościem była także młoda artystka-grafik Ada Pawlikowska.

Podczas spotkania wymieniałyśmy nasze poglądy o kondycji sztuki współczesnej, realizacji dzieł otwartych i zjawisk z pogranicza simulacrum, ale także prześledziłyśmy historię percepcji zaproponowaną przez Poprzęcką. Wybrałyśmy się w intelektualną podróż wraz z okiem wielbiącym sztukę, które już w malarstwie Odilona Redona uwolniło się z ciała, aby pokazać to, co niepojęte, inne, duchowe, sprzeczne z zasadą naturalistycznego przedstawienia świata. Dostrzegłyśmy to wszystko, co niewyraźne, niejasne, niepewne, jednak piękne, chociaż – jakby pewnie zauważyła Poprzęcka – nieostre. I tak skupiłyśmy się na mglistym obrazowaniu impresjonistów i szoku, jaki impresjonizm wywołał;  na tajemnicy symbolizmu, pisuarze Duchampa – nowym przedmiocie w muzeum, będącym zagadką estetyczną i swoistą prowokacją oraz na fotografii, która – zdaniem autorki Innych obrazów – pokazała niezauważone dotąd i lekceważone piękno.

W tle naszej dyskusji znalazły się dwie pozycje Umberto Eco: Historia piękna i Historia brzydoty. Oglądałyśmy umieszczone tam ilustracje takich dzieł jak m.in.: Afrodytę z Knidos i Hermesa z małym Dionizosem Praksytlesa, oprawę ewangeliarza z IX w., Fresk Piekła Giovanniego de Modeny, Kąpiącą się blondynkę Augusta Renoira, wersje Katedry w Rouen Claude’a Moneta, Księgę dobrej śmierci Jacquesa Le Granta, Zimę Augusta Rodina, Rozpłatanego woła Chaina Soutine’a, Giocondę z wąsami Marcela Duchampa.

dr Lilianna Antonik – moderator spotkania